LOT ma już 85 lat – część druga

Wojna i reaktywacja PLL LOT

Wrzesień 1939 roku – w wyniku działań wojennych z floty liczącej 26 samolotów PLL LOT 16 maszyn zostaje internowanych w Rumunii. Do Bukaresztu wyrusza także personel przewoźnika: piloci, mechanicy i pracownicy biura. Wielu z nich udaje się w dalszą podróż, przez Grecję dostają się do Francji i Wielkiej Brytanii, czy później do Afryki, Kanady i USA. W czasie wojny pracownicy LOT-u brali w niej czynny udział, wielu z nich nie wróciło do ojczyzny. Nie wrócił też wywieziony ruchomy majątek firmy. W tym czasie zniszczone zostają wszystkie należące do PLL LOT hangary i zabudowania infrastruktury lotniskowej.

alt

Decyzja o reaktywowaniu polskiego przewoźnika zapada w Lublinie i Chełmie na początku 1945 roku, kiedy to przy zachodniej granicy kraju trwają jeszcze ostatnie walki. PLL LOT pod przymusowym zarządem państwowym i dzięki wysiłkom przedwojennego prokurenta Wojciecha Zielińskiego w pierwszej połowie 1945 roku rozpoczyna odbudowę krajowych oddziałów. W czasie gdy z gruzów dźwiga się powoli całe państwo, PLL LOT organizuje kursy dla pilotów. Biorą w nich udział ci, którzy latali w czasie Powstania Warszawskiego, walczyli na froncie oraz ci którzy z różnych przyczyn znaleźli się na terytorium Związku Radzieckiego.

Loty krajowe zostają wznowione już 1 kwietnia 1945 roku (Warszawa – Gdańsk), ruszają też przewozy pocztowe i loty z delegatami władz. Pojawia się pierwsza powojenna reklama przewoźnika o wymownym przekazie – plakat ukazujący samoloty lecące nad ruinami obok klucza żurawi. Hasło na plakacie brzmi „Skrzydła PLL LOT pomogą w odbudowie”. 18 lipca 1945 ukazuje się dekret Rady Ministrów mówiący o powstaniu Przedsiębiorstwa Państwowego Polskie Linie Lotnicze LOT, którego dyrektorem naczelnym zostaje wspomniany wcześniej Wojciech Zieliński.

alt

11 maja 1946 roku po otrzymaniu 9 maszyn Douglas DC-3 i przejęciu od wojska 10 radzieckich Lisunowów Li-2 uruchomione zostają połączenia zagraniczne – pierwszym z nich jest trasa Warszawa – Berlin. W późniejszym okresie ruszają kolejne rejsy międzypaństwowe: Paryż, Praga i Sztokholm. Z racji częstych lotów z VIP-ami na pokładzie w 1947 roku otwarty zostaje Oddział Stewardes, którego organizatorkami były pierwsze w PLL LOT stewardesy: Zofia Glińska, Barbara Raczyńska, Halina Zakrzewska i Aldona Skirgiełło. W lipcu 1947 roku do floty PLL LOT dołącza pięć samolotów typu SNCASE SE.161 Languedoc, w 1949 roku pięć osiemnastomiejscowych Iłów 12B. Do sieci połączeń dochodzi Bruksela i wznowione zostają rejsy do Budapesztu, Bukaresztu i Kopenhagi.

alt

Pierwszy milion pasażerów

Lata pięćdziesiąte to okres, w którym PLL LOT silnie angażuje się w odbudowę kraju i działalność na rzecz polskiej gospodarki. Samoloty przewoźnika biorą udział w opryskach lasów i pól uprawnych. Jednocześnie PLL LOT opracowuje plany zwiększenia siatki połączeń europejskich a także powraca do ambitnych planów uruchomienia połączeń transatlantyckich. Na przeszkodzie stały niestety wpływy polityczne i brak możliwości zakupu zachodnich maszyn mogących realizować rejsy dalekiego zasięgu – w tym czasie radzieccy producenci nie dysponowali odpowiednią technologią, która pozwoliłaby na produkcję samolotów tego typu. 15 listopada 1951 roku Li-2 z numerem rejestracyjnym SP-LKA niedługo po starcie z Łodzi zahacza o linię wysokiego napięcia i spada na ziemię w okolicy Tuszyna. Ginie 12 pasażerów i 4 członków załogi.

W 1955 roku linie świętują przewiezienie milionowego pasażera a flota LOT-u zostaje powiększona o Iliuszyny typu Ił-14 i amerykańskie Convairy CV-240, które w ciśnieniowej kabinie mieściły czterdziestu pasażerów. 1957 rok – otwarte zostają połączenia do Moskwy i Wiednia, rok później: do Londynu i Zurychu.

alt

Z początkiem lat 60-tych wiąże się rozpoczęcie niemal trzydziestoletniej służby turbośmigłowych Iłów 18 we flocie PLL LOT – do 1966 roku przewoźnik kupił osiem egzemplarzy tego radzieckiego samolotu komunikacyjnego, budowanego w wielu wersjach. Dzięki nim rozbudowano europejską siatkę połączeń, polskie linie pojawiły sie nawet w Tokio w ramach lotów czarterowych, potem w Północnej Afryce i Azji dzięki regularnym lotom rozkładowym. Na siatce połączeń pojawiają się kolejne kierunki pozaeuropejskie: Bagdad, Bejrut, Bengazi, Damaszek, Kair i Tunis.

alt

Do floty dołączają zakupione w listopadzie 1962 roku trzy brytyjskie czterosilnikowe Vickersy Viscount, zabierające na pokład 75 pasażerów (SP-LVA, SP-LVB i SP-LVC) i 44-miejscowe Antonowy An-24, dostarczone w kwietniu 1966 roku. 19 grudnia 1962 roku Vickers z numerem rejestracyjnym SP-LVB rozbił się 1300 metrów od progu pasa startowego lotniska w Warszawie, zginęły 33 osoby, 20 sierpnia 1965 roku dochodzi do drugiej katastrofy z udziałem Vickersa – SP-LVA rozbił się w pobliżu miejscowości Jeuk St. Troud we Francji uderzając w słupy wysokiego napięcia, w wypadku zginęła 4 osobowa załoga – samolot wracał bez pasażerów z Belgii.

alt

Pod koniec 1968 roku następuje kolejny przełom technologiczny – wraz z nadejściem pierwszych egzemplarzy Tu-134 rozpoczyna się era samolotów odrzutowych we flocie PLL LOT. Te szybkie maszyny średniego zasięgu wprowadzono na linie europejskie w miejsce An-24 i na niektóre trasy obsługiwane dotąd przez Ił-18.

Uruchomione zostają połączenia do Kijowa i Istambułu, a w 1969 roku na Okęciu powstaje nowy dworzec międzynarodowy. W 1969 roku dochodzi również do katastrofy z udziałem An-24, w której śmierć ponosi 6 członków załogi i 47 pasażerów. 2 kwietnia SP-LFT wykonywał lot nr 165 z Warszawy do Krakowa. Z nieznanych przyczyn samolot zboczył z kursu, minął Balice i rozbił się kilkadziesiąt kilometrów za lotniskiem na północnym stoku Policy.

alt

Żuraw za oceanem

LOT uważany jest za linię równorzędną z najsilniejszymi przewoźnikami europejskimi, jednak władze szukają maszyn, które pozwoliłyby realizować loty nad Atlantykiem. Okno na świat otwiera się szerzej w 1972 roku, kiedy w Warszawie pojawiają się pierwsze dalekodystansowe Ił-62. Ten samolot już rok później rozsławił żurawia i biało-czerwoną flagę na całym świecie: otwarte zostały połączenia do Chicago, Nowego Jorku i Montrealu. W 1974 roku otwarty zostaje Dział Lotów Wynajętych, który organizuje pierwsze czarterowe loty na Alaskę, do Afryki Południowej, Bangkoku (przez Dubaj i Bombaj), Singapuru, Tokio i Australii. Pod koniec lat 70-tych PLL LOT realizuje regularne połączenia do Kuwejtu, Trypolisu i Algierii.

alt

1978 rok to czas na zmiany w malowaniu samolotów PLL LOT, opracowane przez artystów plastyków Romana Duszka i Andrzeja Zbrożka. Cały kadłub zostaje pomalowany na biało, powiększony napis „LOT” przeniesiono na przednią część kadłuba, wzdłuż okien kokpitu i kabiny pasażerskiej biegnie granatowy pas, a logo z żurawiem jest już większe i zajmuje całą powierzchnię statecznika pionowego.

alt

Lata 80-te rozpoczynają się dla PLL LOT tragicznie – 14 marca 1980 roku podczas podchodzenia do lądowania na fortach Okęcia rozbija się Ił-62 „Mikołaj Kopernik” (SP-LAA). W katastrofie ginie 77 pasażerów (m. in. piosenkarka Anna Jantar) i 10 członków załogi. 26 marca 1981 roku dochodzi do wypadku pod Słupskiem.  An-24W z numerami rejestracyjnymi SP-LTU rozbija się dwa kilometry od pasa, wkrótce po starcie z lotniska Słupsk – Redzikowo. Ginie jeden z pasażerów , 19 osób zostaje rannych.

To nie koniec kłopotów PLL LOT: wkrótce następuje poważna zapaść w funkcjonowaniu linii, spowodowana stanem wojennym. Jesień 1981 to okres, kiedy część zachodnich przewoźników sukcesywnie zawiesza swoje połączenia z Warszawą. 13 grudnia 1981 roku zawieszone zostają wszystkie połączenia PLL LOT. Zastój trwa do 1984 roku – wtedy LOT wznawia loty czarterowe do Chicago i Nowego Jorku, regularne loty na tych trasach ruszą rok później. Uruchomiono także nowe kierunki – PLL LOT zaczął latać na trasach Warszawa – New Delhi i Warszawa – Pekin.

alt

W 1986 roku zapada decyzja o wycofaniu Iłów 18 i Tu-134, które mają być zastąpione czternastoma trzysilnikowymi Tu-154M. Od 9 maja 1985 roku Tu-154M wprowadzane są sukcesywnie na trasy europejskie i bliskowschodnie. W tym czasie modernizowana jest flota Ił-62 – zostają one oddane w rozliczeniu producentowi, a na ich miejsce pojawiają się modele w wersji M. Dział Lotów Wynajętych organizuje kolejne transatlantyckie czartery – są to loty do Detroit i Los Angeles.

alt

Koniec ery maszyn radzieckiej produkcji

W 1987 roku dochodzi do największej pod względem ofiar katastrofy lotniczej w Polsce. 9 maja wykonujący czarterowy lot do Nowego Jorku Ił-62M „Tadeusz Kościuszko” (SP-LBG) z powodu awarii silników do której doszło w okolicach Grudziądza wraca do Warszawy. Załoga przegrywa jednak walkę z coraz bardziej uszkodzonym odrzutowcem, który rozbija się w Lesie Kabackim, 6 kilometrów od Okęcia. Ginie 172 pasażerów i 11 członków załogi. Tragedia ta przesądza o losie radzieckich maszyn we flocie PLL LOT.

alt
alt

W 1988 roku podjęta zostaje decyzja o zakupie samolotów produkcji zachodniej, amerykańskie samoloty mają w istotny sposób wpłynąć na kształt i rozwój PLL LOT. Zakupione zostają pierwsze szerokokadłubowe Boeingi 767, dzięki czemu narodowy przewoźnik staje się pierwszą w Europie Środkowo – Wschodniej linią eksploatującą amerykańskie maszyny. W tym roku także PLL LOT uruchamia swoje najdłuższe połączenie do Singapuru.

alt


Tekst: Alan Ravenhurst, zdjęcia: EPWA.pl, Archiwum PLL LOT, YouTube, Wikipedia


Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s

%d bloggers like this: