LOT ma już 85 lat – część trzecia

Pierwsze Boeingi i ATR-y

W 1989 roku we flocie PLL LOT pojawiają się dwa pierwsze Boeingi 767-200ER (SP-LOA, SP-LOB), zamówione rok wcześniej. Rok 1989 to początek zmian ustrojowych w Polsce, po obradach Okrągłego Stołu przeprowadzone zostały wybory parlamentarne, w których udział wzięli kandydaci opozycji. W sierpniu powstaje pierwszy demokratyczny rząd Tadeusza Mazowieckiego, rok później w wyborach prezydenckich wygrywa przywódca Solidarności – Lech Wałęsa. To również czas przemian gospodarczych – w 1990 roku przyjęty został pakiet reform znany jako plan Balcerowicza: polegał on na wprowadzeniu wolnego rynku, obniżeniu deficytu i zmniejszeniu galopującej inflacji oraz na dążeniu do przyspieszenia wzrostu gospodarczego. W 1989 roku PLL LOT jest gospodarzem Generalnego Zgromadzenia IATA a z jego usług skorzystało 2,3 miliona pasażerów. Rok później we flocie LOT-u pojawiają się Boeingi 767-300ER a sama spółka staje w obliczu zmian strukturalnych, które mają przystosować ją do nowych realiów rynkowych.

 

alt

W 1991 roku PLL LOT kupuje francusko-włoskie turbośmigłowe samoloty regionalne ATR 72-200 a w siatce połączeń pojawiają się rejsy do Wilna, Kijowa, Mińska i Lwowa – miast na Ukrainie, Litwie i Białorusi – nowo powstałych krajów po rozpadzie Związku Radzieckiego. W 1992 roku LOT tworzy program lojalnościowy LOT Voyager dla pasażerów często podróżujących samolotami PLL LOT. 1 lipca na warszawskim Okęciu zostaje oddany do użytku nowoczesny Terminal 1, terminal cargo i baza cateringowa.

 

alt

W listopadzie 1992 roku PLL LOT zostaje przekształcony w jednoosobową spółkę Skarbu Państwa, miesiąc później do Warszawy przylatują pierwsze Boeingi 737. Początkowo PLL LOT korzysta z modelu B737-500, w kwietniu 1993 roku wprowadzony do użycia zostaje także model B737-400. Uruchomione zostają nowe połączenia: z Warszawy przez Sztokholm do Oslo, z Warszawy do Rygi, z Katowic do Frankfurtu i z Wrocławia przez Poznań do Düsseldorfu.

 

alt

W 1994 roku PLL LOT podpisują porozumienie code-share z American Airlines. Otwarto również nowe trasy: z Krakowa do Wiednia i z Warszawy do Nicei, Salonik, Tallina i Zagrzebia. Raport IATA przygotowany przez australijską firmę consultingową BDWAviation Service podaje, że LOT posiada najmłodszą flotę wśród wszystkich towarzystw lotniczych na świecie. Rok 1995 to otwarcie połączeń z Gdańska do Kopenhagi i z Krakowa do Zurychu.

 

alt

W 1996 roku do siatki połączeń wprowadzone zostają rejsy z Warszawy do Monachium i Stuttgartu, z Wrocławia do Frankfurtu i z Poznania do Kopenhagi. Magazyn„Business Travel World” przyznaje PLL LOT tytuł najlepszej linii lotniczej w Europie Środkowej i Wchodniej – nagrodę tę polski przewoźnik zdobędzie także w kolejnych latach: 1997, 1998 i 1999.

 

alt

 

 

 

EuroLOT, Star Alliance, Embraer i Centralwings

Zmiany rynkowe wymuszają na PLL LOT decyzję o rozdziale zadań firmy, które będą realizowane przez zależne spółki specjalizujące się w określonych działaniach. 19 grudnia 1996 roku powstaje siostrzane towarzystwo lotnicze EuroLOT, które przejęło od PLL LOT obsługę połączeń krajowych i rejsy na niektórych krótkich trasach europejskich.

 

alt

 

Zadaniem EuroLOT-u jest także współudział w tworzeniu środkowoeuropejskiego węzła tranzytowego w Warszawie i rozwój regionalnych przewozów zagranicznych na mniej obłożonych trasach. EuroLOT rozpoczyna regularne rejsy w 1997 roku na leasingowanych od PLL LOT ośmiu ATR 72-202 (od SP-LFA do SP-LFH) i pięciu własnych ATR 42-300 (od SP-EEA do SP-EEE).

 

alt

Wraz z powstaniem EuroLOT-u pojawiają się kolejne spółki LOT-u: LOT Catering, LOT Auto Services i LOT Ground Services. Rok 1998 jest dla PLL LOT rekordowy pod względem przewozów czarterowych, przewoźnik zdobywa także nagrodę miesięcznika „Business Traveller” w kategorii najlepszej linii lotniczej w Europie Wchodniej – tę nagrodę PLL LOT zdobędzie jeszcze w 1999 i w 2000 roku. W 1999 roku PLL LOT kupuje pierwsze samoloty od brazylijskiego producenta – do floty trafiają Embraery ERJ-145 (SP-LGA i SP-LGB), który z racji cienkiego i długiego kadłuba oraz ostrego nosa nazywany zostaje „Ołówkiem”.

 

alt

Rok 1999 kończy się podpisaniem 18 listopada przez ministra Skarbu Państwa umowy o sprzedaży akcji polskiego przewoźnika szwajcarskiemu holdingowiSAirGroup, co jest wstępem do restrukturyzacji PLL LOT. Pomimo wyboru zagranicznego inwestora PLL LOT w pełni zachowuje swoją tożsamość i polski charakter. Jednocześnie PLL LOT zawiera z SAirGroup umowę o strategicznej współpracy i umowę o przystąpieniu LOT-u do światowego aliansu linii lotniczych The Qualiflyer Group z początkiem 2000 roku. SAirGroup wkrótce upada i polski rząd musi odkupić sprzedane udziały od syndyka.

 

alt

Sezon zimowy 2000/2001 to znaczące zwiększenie ilości połączeń, co jest przede wszystkim związane z przekształceniem Okęcia w hub – dzięki temu Warszawa stała się atrakcyjnym punktem nie tylko w ruchu lokalnym, ale też i tranzytowym. W 2000 roku uruchomiono nowe połączenia – do Bukaresztu, Londynu (Gatwick), Tallina i Zagrzebia. Do floty trafiają kolejne Embraery ERJ-145 (osiem egzemplarzy – od SP-LGC do SP-LGK) i trzy Boeingi 737-500 (SP-LKG, SP-LKH i SP-LKI). Dostawa jedenastu nowych samolotów jest największą w historii PLL LOT dostawą samolotów w ciągu jednego roku.

 

alt

Liczbę 3 milionów pasażerów przewiezionych w ciągu jednego roku LOT przekracza w 2001 roku. W tym czasie siatka połączeń rozszerza się o Odessę, Göteborg, Bejrut, Damaszek i Zieloną Górę. Rok 2002 to przede wszystkim zmiana sojuszu – 8 lutego w Zurychu odbywa się spotkanie szefów linii uczestniczących w aliansieThe Qualiflyer Group. Podjęto na nim decyzję o zakończeniu współpracy w ramach aliansu. Drogę do członkostwa w nowym sojuszu otwiera polskiemu przewoźnikowi Lufthansa, z którą w kwietniu PLL LOT podpisuje wstępne porozumienie o współpracy strategicznej i umowę code-share, która reguluje połączenia między Polską a Niemcami. Do siatki połączeń zostają dodane regularne połączenia między Warszawą a Kaliningradem i Bratysławą oraz trasa Poznań – Frankfurt. W lipcu włosko-francuskie konsorcjum Aerei da Trasporto Regionale (lub Avions de Transport Régional) podpisuje z PLL LOT umowę na zakup pięciu samolotów ATR 42 serii 500 a prezydent Aleksander Kwaśniewski uroczyście otwiera nowoczesny, szklany biurowiec LOT-u.

 

alt

W 2003 roku program Miles & More stworzony z myślą o często podróżujących pasażerach PLL LOT liczy ponad 8 milionów uczestników, stając się tym samym największym tego typu programem w Europie. LOT ponownie zostaje wybrany przez Business Traveller „Najlepszą Linią Lotniczą Europy Środkowo-Wschodniej”. W Paryżu zostaje podpisana umowa z zakładami Embraera na zakup odrzutowca średniego zasięgu – E170, który swój pierwszy lot odbył zaledwie rok wcześniej.

 

alt

26 października 2003 roku PLL LOT zostaje czternastym członkiem największego na świecie sojuszu linii lotniczych Star Alliance, którego członkowie wyznaczają najwyższy poziom standardów lotnictwa światowego. Wydarzenie to zostaje upamiętnione nadaniem Boeingowi 737-500 SP-LKE nowego, promocyjnego malowania. Podpisane też zostają kolejne umowy code-share z japońskim All Nippon Airways, rosyjskim Aerofłotem, brytyjskim bmi i amerykańskim United.

 

alt

Sprzedaż biletów elektronicznych etix na loty krajowe rozpoczęła się w 2004 roku. Podpisane zostają umowy code-share z Air Canada i TAP Portugal. 5 marca 2004 PLL LOT odbiera swojego pierwszego Embraera E170 (SP-LDA), stając się pierwszym na świecie komercyjnym użytkownikiem tego modelu. Kolejne dwa E170 (SP-LDB i SP-LDC) docierają do Warszawy 11 i 31 marca. Pierwszy rejs nowej maszyny w barwach LOT-u odbywa się w tym samym miesiącu na trasie Warszawa – Wiedeń (LO225). Otwarte zostają kolejne kierunki – Dublin i Wenecja. W 2004 roku samolotami LOT-u podróżowało ponad 4 miliony pasażerów.

 
alt

 

W styczniu 2005 roku Centralwings, spółka filialna założona przez PLL LOT i mająca wykonywać loty jako linia lowcostowa i czarterowa dostaje koncesję przewoźnika lotniczego i rozpoczyna sprzedaż biletów. Jest to przedsiębiorstwo, pod którego nazwą spółka Nowy Przewoźnik prowadziła działalność gospodarczą w zakresie regularnego i nieregularnego transportu lotniczego i leasingu samolotów w formule ACMI.

 

alt

Centralwings miała obsługiwać loty do miast europejskich z Gdańska, Katowic, Krakowa, Łodzi, Poznania, Warszawy i Wrocławia. Flota Centralwings składała się z dwóch wersji Boeingów 737: trzech samolotów w wersji B737-36N (SP-LMC, SP-LMD, SP-LME) i ośmiu maszyn w wersji B737-45D i B737-4Q8 (SP-LLA, SP-LLD, SP-LLE, SP-LLF, SP-LLG, SP-LLI, SP-LLK i SP-LLL). Pierwszy lot Boeinga 737 w barwach Centralwings odbył się 1 lutego 2005 roku na trasie Warszawa – Londyn Gatwick.

 

alt

Centralwings nie przynosi jednak dochodów (rok 2006 to 65 mln zł straty, rok 2007 – ponad 72 mln zł straty) i w pierwszej połowie kwietnia 2008 roku zostaje zlikwidowana większość połączeń regularnych spółki a minister Skarbu Państwa sugeruje, że Centralwings mogą być wchłonięte przez PLL LOT. Pod koniec sierpnia 2008 roku Centralwings przy współpracy z PLL LOT rozpoczynają program mający doprowadzić do rentowności spółki w 2009 roku. Zarząd spółki zawiesił do odwołania wykonywanie nierentownych połączeń regularnych, co oznaczało koniec działalności jako low cost.

 

alt

26 marca 2009 roku PLL LOT podejmuje decyzję o rozwiązaniu spółki Nowy Przewoźnik i rozpoczęciu procesu likwidacji. 31 maja 2009 roku Centralwings kończy działalność, tego dnia odbywa się ostatni w historii linii lot. W hali przylotów przemianowanego na Lotnisko Chopina warszawskiego portu pracownicy Centralwings nie kryli rozgoryczenia, pasażerom ostatniego lotu rozdawali baloniki, pozowali do wspólnych ostatnich zdjęć. 9 czerwca 2009 roku sąd ogłasza upadłość spółki i likwidację jej majątku.

 

alt

 

 

 

 

Marzenia o Dreamlinerze

Decyzja o wyborze nowego samolotu dalekiego zasięgu zapada w 2005 roku. W październiku 2008 roku PLL LOT ma zostać pierwszą w Europie linią, która otrzyma najnowszy samolot wyprodukowany przez koncern Boeinga – model B787 Dreamliner. Jest to najnowocześniejszy i najbardziej zaawansowany technologicznie samolot, w 50% zbudowany z kompozytów i włókna węglowego. Dzięki mniejszej masie będzie mógł spalać około 20% mniej paliwa, co ograniczy emisję spalin i szkodliwych tlenków do atmosfery.

 

alt

W maju 2005 roku PLL LOT zamawia cztery Embraery 175, a prezesi LOT-u i All Nippon podpisują umowę o współpracy code-share pomiędzy przewoźnikami. 13 lipca do floty LOT-u dołącza Boeing 767-341ER, który otrzymuje numery rejestracyjne SP-LPE i malowanie sojuszu Star Alliance.

7 września 2005 roku Rada Nadzorcza PLL LOT podejmuje uchwałę w sprawie wyrażenia zgody na zawarcie z Boeingiem umowy kupna siedmiu Dreamlinerów. Siatka połączeń PLL LOT powiększa się o połączenie do stolicy Słowenii – Lublany. 30 października podpisana zostaje umowa o wspólnych połączeniach między PLL LOT a Singapore Airlines, dzięki którym pasażerowie obu linii będą mogli wygodniej podróżować między południowo-wschodnią Azją a Polską.

 

alt

W połowie lipca 2006 roku na zamówienie japońskiej firmy The Contact Inc. PLL LOT rozpoczyna serię lotów czarterowych na trasie Tokio – Warszawa – Tokio. 12 września rusza nowa kampania reklamująca klasę biznesową na rejsach atlantyckich a PLL LOT otrzymuje certyfikat „Lidera Polskiej Turystyki 2006″ przyznany przez Agencję Promocji Turystyki. 9 listopada pospisana zostaje umowa o współpracy pomiędzy PLL LOT a Polską Organizacją Turystyczną. W 2006 roku PLL LOT przewiózł na pokładach swoich samolotów dokładnie 3 708 239 pasażerów.

 

alt

Rok 2007 to kampania promująca rejsy po Polsce samolotami ATR wyposażonymi w nowe, wygodne fotele. 7 maja – otwarcie połączeń z Katowic do Turynu i z Warszawy do Stuttgartu, 3 czerwca – z Reszowa do Nowego Jorku. 7 sierpnia w Seattle odbywa się premiera najnowszego samolotu Boeing 787 Dreamliner z udziałem przedstawicieli PLL LOT. W sierpniu zostaje także podpisana umowa z ukraińską linią Dniproavia na obsługę techniczną samolotów Embraer ERJ-145. 17 września 2007 roku przedstawiciele PLL LOT odbierają w Londynie kolejną nagrodę Business Traveller dla „Najlepszej Linii Lotniczej Europy Wschodniej”.

 

alt

Na początku 2008 roku PLL LOT podpisuje umowę na zakup dwunastu Embraerów 175, które mają zostać dostarczone w latach 2009-2012. W lutym uruchomiona zostaje internetowa usługa Web Check-In dla pasażerów rozpoczynających podróż w obsługiwanych przez PLL LOT portach krajowych. 30 marca zostają wznowione bezpośrednie połączenia z Warszawy do Pekinu, PLL LOT podpisuje też umowę z luksemburską linią Luxair o wspólnej eksploatacji połączeń między Warszawą, Berlinem a Luksemburgiem.

 

alt

24 lipca 2008 roku LOT i PKOl parafowali umowę, na mocy której LOT uzyskuje tytuł Oficjalnego Przewoźnika Polskiej Reprezentacji Olimpijskiej na Igrzyska w Pekinie. 22 września po raz jedenasty Business Traveller honoruje PLL LOT jako najlepszą linię w Europie Wschodniej.

80 lat

W styczniu 2009 roku mija 80-ta rocznica powstania Polskich Linii Lotniczych LOT. Na tę okazję przygotowany zostaje znaczek okolicznościowy, który wykorzystywany jest w komunikacji wewnętrznej i zewnętrznej LOT-u. W marcu następuje zmiana w Zarządzie i Radzie Nadzorczej PLL LOT: obowiązki prezesa obejmuje Sebastian Mikosz, który 11 maja zostanie powołany przez Radę na Prezesa PLL LOT. W kwietniu i maju uruchomione zostaje połączenie Kraków – Ateny, a do siatki po 15 latach wraca trasa między Warszawą a Belgradem.

 

alt

W maju 2009 roku PLL LOT powołuje w swojej strukturze spółkę LOT Charters, jej pierwszy lot czarterowy odbywa się 1 czerwca. 4 czerwca pomalowany na złoty kolor Boeing 737-45D (SP-LLC) z logo „Wspólna sprawa” na ogonie przewozi 160 „złotych pasażerów” do Brukseli. Jest to projekt Pawła Althamera, który obejmuje dokumentowane działania grupowe, rzeźby społeczne i fantastyczno-naukowy film dokumentalny. SP-LLC, którego malowanie zaprojektował Althamer poleciał do Brukseli w rocznicę pierwszych demokratycznych wyborów z 1989 roku.

 

alt

 

10 lipca otwarte zostaje połączenie na trasie Kraków – Rzym, na pokładach samolotów PLL LOT w klasie biznes pojawia się nowe menu oparte o przepisy Roberta Sowy. 2 września ląduje w Warszawie Embraer 175, który jest 600 egzemplarzem tego modelu wyprodukowanym w Brazylii. Z tej okazji SP-LII otrzymał specjalne malowanie.

 

alt

21 września LOT po raz dwunasty odbiera nagrodę dla Najlepszej Linii Lotniczej w Europie Wschodniej, przyznaną przez brytyjski magazyn Business Traveller. W tym czasie w Londynie rusza też kampania reklamowa LOT-u, w której wykorzystano charakterystyczne londyńskie taksówki Black Cab.

 

alt

7 października zaprezentowany zostaje Embraer 170 w specjalnym malowaniu promującym Kraków i Małopolskę. Na stateczniku pionowym tego logojeta widnieje reprodukcja fragmentu obrazu Leonarda da Vinci „Dama z gronostajem”, który jako jedyne z dzieł artysty znajduje się w Muzeum Czartoryskich w Krakowie, stając się jednym z jego wyjątkowych symboli.

 

alt

 

Maszyna od razu staje się ulubieńcem spotterów i miłośników lotnictwa, którzy nawet nadali jej przydomek „Łasica”, podobnie było w przypadku SP-LLC – będzie on od tej pory nazywany „Złotkiem”. SP-LDC z gronostajem na ogonie reklamuje Kraków i region Małopolski do lipca 2012 roku, kiedy to na kadłub powróci oryginalne malowanie samolotu – logo Star Alliance. Z kolei SP-LLC karierę „Złotka” zakończył w 5 lutego 2014 roku, kiedy po przemalowaniu kadłuba na biało został oddany leasingodwcy – firmie Petrus Asset Management.

 

alt

 

8 listopada 2009 roku PLL LOT we współpracy z kanadyjską linią Cargojet inaugurują pierwsze w historii polskiego lotnictwa transatlantyckie połączenie cargo – Boeing 767-200ER Freighter będzie raz w tygodniu wykonywał rejsy na trasie Warszawa – Hamilton – Warszawa. Koniec roku to kolejne dwie nagrody – 2 grudnia LOT zdobywa tytuł najlepszej linii lotniczej w Europie Wschodniej przyznany przez magazyn Global Traveller, 10 grudnia w amerykańskiej edycji magazynuBusiness Traveller LOT otrzymuje statuetkę zwycięzcy.

 

alt

3 lutego 2010 roku Bazie Technicznej LOT-u przyznany zostaje certyfikat NATO E3A Source of Repair Activation Certificate. 13 lipca Baza zostanie wydzielona ze struktur LOT-u i przekształci się w spółkę LOT Airctraft Maitenance Services (LOT AMS).

10 maja LOT ponownie otwiera połączenie między Warszawą a Tallinem, 16 czerwca wraca również na Bliski Wschód z trasą Warszawa – Bejrut i Warszawa – Kair (27 października). Nowo otwarte kierunki to Warszawa – Kaliningrad (28 czerwca), Warszawa – Erywań (1 lipca), Warszawa – Tbilisi (15 września), Warszawa – Damaszek (2 października).

 

alt

30 października 2010 roku do Warszawy przylatuje czternasty Embraer 175 SP-LIO. 13 listopada następuje otwarcie połączenia z Warszawy do Hanoi, a 26 listopada ponownie otwarta zostaje trasa Warszawa – Bydgoszcz.

17 stycznia 2011 roku – kolejna nagroda w kategorii „Najlepsza Linia w Europie Wschodniej” przyznana przez czytelników Global Traveller. 11 kwietnia we flocie PLL LOT pojawia się nowy typ Embraera. Embraer 195 jest największym z samolotów pasażerskich produkowanych przez brazylijskiego producenta w wytwórni w São José dos Campos. Na pokładzie mieści 108 pasażerów, osiąga prędkość przelotową 890 km/h a jego zasięg wynosi 3334 km. Pierwszy E195 (zarejestrowany jako SP-LNA) pojawia się w Warszawie 8 kwietnia, a kolejne maszyny odpowiednio: SP-LNB 22 czerwca, SP-LNC 25 sierpnia, SP-LND 25 lutego 2012 roku, SP-LNE 28 listopada 2012 i ostatni we flocie SP-LNF – 25 lutego 2013 roku.

 

alt

15 kwietnia ze swojego ostatniego oficjalnego rejsu (LO 3832 na trasie Gdańsk – Warszawa) wraca Embraer ERJ-145, pilotowany przez kapitana Sławomira Majchera, który przez 12 lat wylatał na tym typie około 7 tysięcy godzin. ERJ-145 wykonały później kilka rejsów w zastępstwie, np. za uziemione usterką ATR-y EuroLOT-u. Kapitana Majchera i „Ołówki” zapamiętamy najbardziej dzięki wsparciu Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy i przepięknym low passom, które wykonywał nad pasem EPWA w samolocie oklejonym czerwonymi serduszkami. Pozując do ostatnich zdjęć na tle samolotu kapitan Majcher powiedział: – Egzemplarz za moimi plecami ma wylatane około 26 tysięcy godzin. Mnożąc to przez liczbę 14 samolotów ERJ-145 jakie znajdowały się we flocie daje nam wyniki około 300 000 wylatanych godzin.

 

alt

W maju 2011 roku oferta PLL LOT wzbogaca sę o WEB Kioski, czyli urządzenia pozwalające pasażerom na samodzielną odprawę na lotnisku. 3 czerwca zainaugurowana zostaje trasa do Doniecka, a pod koniec miesiąca miłośników lotnictwa czeka duża atrakcja – 24 czerwca we współpracy z Boeingiem PLL LOT prezentuje w Polsce najnowocześniejszy samolot pasażerski świata – Dreamlinera.

 

alt

 

Na Lotnisko Chopina w ramach akcji promocyjnej Dreamtour przyleciał pierwszy z prototypów B787 – samolot eksperymentalny z numerami N787BA. W tamtym okresie Dreamliner przechodził rozmaite testy w powietrzu i zdobywał wymagane certyfikaty – stąd brak wyposażenia kabiny pasażerskiej, w której można było obejrzeć czujniki i urządzenia pomiarowe oraz beczki z wodą, służące jako balast. N787BA noc spędził pod terminalem Lotniska Chopina i rankiem, w sobotę 25 czerwca ruszył w dalszą podróż Dreamtour’u – do Berlina.

 

alt

 

– Jesteśmy dumni, że możemy naszym gościom, mediom oraz pracownikom pokazać ten nowoczesny samolot. Z niecierpliwością czekamy na przyszły rok, gdy o wyjątkowości Boeinga 787 Dreamliner i nowej jakości obsługi LOT-u będą mogli przekonać się nasi Pasażerowie – mówił Marcin Piróg, Prezes Zarządu PLL LOT.

 
alt

 

23 listopada 2011 roku PLL LOT zaprezentował „odświeżone” malowanie swoich samolotów. Projekt autorstwa Jacka Bonczka pojawił się najpierw na należącym do LOT Charters Boeingu 737-4Q8 (SP-LLL): z kadłuba zniknęły granatowe pasy, po jego lewej i prawej stronie widnieje napis „Polish Airlines” (znika polskojęzyczna nazwa linii), żuraw na ogonie jest nieco większy a flagę Polski przeniesiono na dolną krawędź statecznika pionowego. W takich barwach PLL LOT ma powitać w swej flocie Boeinga 787.

 

alt

 

 

 

„Boeing kapitana Wrony”

1 listopada 2011 roku Boeing 767-35DER (SP-LPC) obsługiwał lot z Newark do Warszawy. Lot 016 miał wylądować w Warszawie o godzinie 13:35. Jednak wkrótce po starcie kapitan Tadeusz Wrona i drugi pilot Jerzy Szwarc stwierdzają usterkę centralnego układu hydraulicznego, w którym gwałtownie spada ciśnienie. Po krótkiej naradzie decydują o kontynuowaniu rejsu do Warszawy, w czasie lotu omawiają warianty działań i procedury jakie wynikają z awarii, powiadamiają też Centrum Operacyjne w Warszawie i personel pokładowy o zaistniałej sytuacji. 220 pasażerów o kłopotach Boeinga dowie się dopiero w trzeciej godzinie lotu.

 

alt

Będąc już w okolicach Warszawy piloci zgłaszają kontroli naziemnej problem z klapami i podwoziem, które nie chce się wysunąć ani za pomocą wajhy na panelu, ani też przy stosowaniu rozwiązań awaryjnych – nawet generowanie przeciążeń przez gwałtowne podnoszenie i opuszczanie nosa samolotu w czasie lotu nad Atlantykiem nie przyniosło rezultatów. Maszyna zostaje skierowana w holding, gdzie spala nadmiar paliwa i gdzie przed godziną 14:00 dołącza do niej para dyżurna F-16 poderwana z 32. Bazy Lotnictwa Taktycznego w Łasku. Piloci F-16 potwierdzają fakt braku wysunięcia podwozia i asystują Boeingowi do momentu lądowania.

 

alt

Problem klap udało się rozwiązać i będzie można lądować z mniejszą prędkością. Starty z Lotniska Chopina wstrzymano, a zmierzające do Warszawy samoloty przekierowano do Krakowa i Łodzi. Strażacy z Lotniskowej Straży Pożarnej pokrywają dłuższy pas warstwą środka gaśniczego, który złagodzi skutki tarcia, gdyby w Boeingu nie udało się wysunąć podwozia i maszyna musiałaby lądować na brzuchu. Ściągnięto zespoły ratownicze i zamknięto ulice prowadzące do najbliższego szpitala.

 

alt

W Boeingu 767 kończy się paliwo, załoga wyprowadza samolot na ostatnią prostą, w okolicy Piaseczna zaczyna się dramatyczna rozmowa z kontrolerem na Lotnisku Chopina. Powiadamia on załogę o wyłączeniu świateł na pasie (w ten sposób wyrwane z asfaltu lampki nie spowodują zwarcia i pożaru w przypadku wycieku paliwa), potwierdza brak wysuniętego podwozia i życzy pilotom powodzenia. O godzinie 14:30 kapitan Wrona przyziemia delikatnie Boeingiem na progu pasa 33. Samolot opiera się najpierw na tylnej części kadłuba, potem na obu gondolach silnika. Na szczęście nie było wiatru i samolot sunął po pasie równolegle do osi, wytracając prędkość. Za nim jechały już wozy strażackie, które ugasiły niewielki pożar pod silnikami. Pasażerowie zostają natychmiast ewakuowani po nadmuchiwanych trapach i okazuje się, że przy lądowaniu nikt nie ucierpiał. Kapitan Wrona dokonał więc pierwszego na świecie lądowania Boeingiem 767 bez wysuniętego podwozia i jak sam później opowiadał – przydało mu się wtedy doświadczenie szybownika.

 

alt

SP-LPC uszkodził w czasie szorowania po pasie kilkanaście lampek i zatrzymał się na skrzyżowaniu pasów 33/15 i 29/11, co spowodowało zamknięcie lotniska do późnego wieczora 2 listopada. Wtedy zdołano podnieść samolot, wysunąć podwozie i odholować go pod hangar. Według zapisów z czarnej skrzynki, do awarii centralnego układu hydraulicznego doszło wskutek pęknięcia wysokociśnieniowego przewodu i utraty 90% płynu w kilkadziesiąt sekund po schowaniu podwozia po starcie maszyny z Newark.

 

alt

Oświadczenie PLL LOT:

Polskie Linie Lotnicze informują, że awaryjne lądowanie samolotu Boeing 767 na lotnisku Fryderyka Chopina w Warszawie zakończyło się powodzeniem.

Na pokładzie samolotu lecącego rejsem LO 016 z Newarku do Warszawy było 220 Pasażerów i 11 członków załogi. Po wylądowaniu Pasażerowie zostali ewakuowani przez załogę samolotu i przygotowane wcześniej służby lotnisk, a następnie przetransportowani do terminalu, gdzie zespół wsparcia PLL LOT oraz psychologowie zajęli się nimi. Na pokładzie samolotu nie było paniki, a żaden z Pasażerów nie odniósł obrażeń.

Po stwierdzeniu awarii centralnego układu hydraulicznego samolotu została podjęta procedura przygotowania do lądowania awaryjnego na pokładzie oraz na warszawskim lotnisku. Wszystkie służby lotniskowe i ratownicze podjęły niezbędne do odpowiedniej asysty działania.

 

alt

Koszt naprawy Boeinga okazał się być nieopłacalny i z samolotu wymontowano wszystkie nadające się do odsprzedania części, sam kadłub 15 listopada 2013 roku pocięto na mniejsze elementy i wywieziono z lotniska. Zdjęcia przedstawiające lądowanie i akcję strażaków można obejrzeć w naszej galerii.

 

 

Sen się spełnia

Od zapowiedzi z 2005 roku dotyczącej wcielenia Boeinga 787 do floty PLL LOT z uwagą śledziliśmy doniesienia o postępach w pracach nad tym samolotem. Boeing jednak spotkał na swej drodze wiele problemów, które spowodowały trzyletnie opóźnienie we wprowadzeniu Dreamlinera do służby w liniach lotniczych. Przede wszystkim jest to skala przedsięwzięcia – po raz pierwszy w historii awiacji projektowano samolot mający składać się z lekkich kompozytów od podstaw. W poprzednich modelach było to jednak rozwijanie jednego pomysłu w ramach postępu technicznego i dostępności nowych materiałów.

 

alt

 

Dreamliner to nie tylko kadłub z laminatów i włókna węglowego, czy nowy profil skrzydeł – ale też całkowicie przeprojektowane systemy: zminimalizowanie układów hydraulicznych, układ elektryczny który różni się od poprzednich chociażby zdublowaniem generatorów przy silnikach, czy użyciem dwóch (a nie jednej jak dotychczas) komór z akumulatorami – jedną umieszczono pod kokpitem, drugą w centropłacie.

 

alt

To właśnie akumulatory okazały się początkowo piętą achillesową Boeinga 787 – pierwszy incydent miał już miejsce w egzemplarzu testowym Boeinga w czasie lotów próbnych. Wykorzystujący wysokie napięcie układ przegrzewał się, stąd potrzeba zastosowania płytek ceramicznych, które miały odprowadzać nadmiar ciepła z akumulatorów przez specjalne otwory wentylacyjne. W nowo wprowadzanych do służby samolotach takie usterki nie są czymś niespotykanym – choroby wieku dziecięcego dotkną każdy samolot, gdyż inżynierowie nie są w stanie przewidzieć działania poszczególnych elementów samolotu mimo wymyślnych testów i symulacji komputerowych. Przykładem takiego niezbadanego czynnika jest na przykład uderzenie pioruna – nie da się tego odtworzyć w fabryce ani na komputerze. W każdym bądź razie polskie i światowe media poświęciły dość czasu na szerokie komentowanie „potknięć” Dreamlinera.

 

alt

Drugim z powodów opóźnienia dostaw gotowych Boeingów 787 jest zastosowanie przy budowie tego samolotu outsourcingu na światową skalę – poszczególne elementy kadłuba były produkowane na całym świecie przez podwykonawców, dopiero zwiezione elementy składano w całość w fabryce koncernu w Everett. W ten sposób powstał bałagan logistyczny, a jeśli dodać do tego strajki pracowników i przeniesienie części produkcji 787 do Karoliny Południowej (gdzie nie jest wymagane prawem tworzenie związków zawodowych), to w jakimś stopniu można zrozumieć powody opóźnienia.

 

alt

Dreamliner z oznaczeniem fabrycznym LN61 / ZA270 po zakończeniu montażu przeszedł tzw. change incorporation, czyli wprowadzenie zmian do wcześniej wyprodukowanych samolotów, tak by odpowiadały one bieżącej konfiguracji produkcyjnej, którym w fabryce w Everett zajmuje się specjalnie utworzony w tym celu dział inżynieryjny. Maszyna musi tylko odwiedzić lakiernię i pod koniec września otrzymuje nowe, odświeżone barwy LOT-u. Po serii lotów próbnych jest gotowa do odbioru.

 

alt

Pierwszy Boeing 787 z żurawiem na ogonie wystartował do Polski 14 listopada 2012 roku o godzinie 16:10. SP-LRA prowadziła załoga polsko – amerykańska: kapitanowie PLL LOT Jerzy Makula, Marian Wieczorek, Jarosław Zimmer i Krzysztof Lenartowicz wraz z dwoma amerykańskimi instruktorami. Na pokładzie samolotu znajdują się przedstawiciele PLL LOT z prezesem Pirogiem na czele, którzy dzień wcześniej na specjalnej gali odebrali symboliczne kluczyki do kokpitu, zaproszona grupa dziennikarzy i personal pokładowy, biorący udział w szkoleniu Elite Fleet.

 

alt

Dreamliner LOT-u pojawia się nad lotniskiem w Warszawie po ponad 10 godzinach lotu. Port im. Fryderyka Chopina od dawna gotów jest na przyjęcie samolotu kodu E, jakim jest B787 – wyremontowana droga startowa DS1 i sześć stanowisk przy terminalu, przy którym mogą dokować Dreamlinery. Są one wyposażone w systemy umożliwiające połączenie z serwerami Boeinga i aktualizowanie na bieżąco oprogramowania sterującego systemami samolotu. Budynek terminala od strony miasta zdobi wielkoformatowa reklama, a od rana lotniskowa rozgłośnia podaje specjalne komunikaty, a ekrany FIS prezentują okolicznościowe grafiki.

 

alt

15 listopada nad Warszawą mglista i pochmurna pogoda, to z jej powodu nie wzbiły się w powietrze myśliwce, które miały towarzyszyć SP-LRA w powitaniu w swoim nowym porcie. Załoga Dreamlinera wykonała tradycyjny niski przelot nad pasem i po okrążeniu Warszawy wylądowała na pasie 33 o godzinie 10:51. Lądowanie i ceremonię powitania salutem wodnym przez Lotniskową Straż Pożarną media relacjonowały na żywo, Lotnisko Chopina uruchomiło z tej okazji przekaz z kamery internetowej, zaproszeni na płytę spotterzy i dziennikarze mieli okazję fotografować nowiutki samolot z bliska. To był ważny dzień dla PLL LOT, wszyscy cieszyliśmy się z nowego samolotu jeszcze przez kilka tygodni, do czasu gdy pękła mydlana bańka i opinia publiczna dowiedziała się o poważnym kryzysie polskiego przewoźnika.

 

alt

Kolejne Dreamlinery pojawiły się w Warszawie odpowiednio: SP-LRB 20 grudnia, SP-LRC 16 maja 2013 roku, SP-LRD 21 czerwca, SP-LRE 29 lipca. Szóstego Dreamlinera możemy się spodziewać w Warszawie na przełomie kwietnia i maja. Więcej zdjęć z przylotu i powitania SP-LRA znajdziecie w naszej galerii na Facebooku.

Tekst: Alan Ravenhurst, zdjęcia: EPWA.pl. openartprojects.org


Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s

%d bloggers like this: